Autizam

Poremećaj autističnog spektra (autizam) je sveobuhvatni naziv za niz različitih stanja koja se karakterišu poteškoćama u verbalnoj i neverbalnoj komunikaciji, socijalnoj interakciji, kao i tendencijom ka ispoljavanju stereotipnih oblika ponašanja, aktivnosti i interesovanja. Autizam predstavlja jedan od najčešćih neurorazvojnih poremećaja u detinjstvu, prvi simptomi se obično prepoznaju kod dece do 3. godine. 

Od otkrića pa do danas, menjale su se definicije i kriterijumi za dijagnostiku ovog neurorazvojnog poremećaja, te su današnji kriterijumi za dijagnostikovanje autizma:

  1. kontinuirani deficit socijalne komunikacije i interakcije
  2. repetitivni oblici ponašanja

Na nastanak autizma utiču genetski faktori i faktori sredine. 

Genetski faktori

Različiti oblici mutacija mnogobrojnih različitih gena mogu da korelišu sa ispoljavanjem autizma. 

Faktori sredine

  1. Infekcije majke tokom faze gestacije ploda izazvane virusima kao sto su CMV ili rubela. 
  2. Nedostatak cinka. 
  3. Smanjena sinteza melatonina
  4. Dijabetes majke. 
  5. Toksini. Učestalost autizma je znatno veća kod dece prenatalno izložene antikonvulzivnom sredstvu valproičnoj kiselini, koja se koristi u lečenju epilepsije i bipolarnog poremećaja i može promeniti obrazac metilacije gena povezanih sa autizmom, utičući tako na stopu njihove ekspresije.
  6. Roditeljsko doba. Poodmaklo doba oca i majke može delovati kao faktor rizika putem različitih mehanizama.

Mnogobrojne studije ukazuju na podatak da je autizam učestaliji kod muškaraca i to čak četiri puta. 

Teorije koje su pokušale da objasne ovakvu pojavu su:

  1. Teorija „ekstremnog muškog mozga“ 

Postavio je britanski istraživač Simon Baron-Cohen. Prema ovoj teoriji se smatra da ljudi sa autizmom obrađuju svet kroz „mušku“ perspektivu i zanimaju se za stereotipno muške teme (rad mašina) i da možda imaju problema sa zadacima u kojima su žene navodno bolje, poput shvatanja socijalnih znakova. 

  1. Vodeća teorija o autizmu, „ženski zaštitni efekat“

Ova teorija, koju je postavio Luka Tsai, sugeriše da su devojke i žene biološki zaštićene od autizma.

Bitno je naglasiti da se autizam manifestuje drugačije kod devojčica u odnosu na dečake, tako da se ne odbacuje ni mogućnost da je manje prepoznavanje, a samim tim i manja dijagnostika autizma kod žena, činjenica koja dovodi do rezultata o značajno većoj učestalosti autizma kod muškaraca nego kod  žena. 

Nijedno istraživanje nije otkrilo ’karakterističnu’ strukturu mozga tipičnu za autizam. Ipak, neke sličnosti se uočavaju kod velikog broja osoba sa autizmom, a to su povećani hipokampus, razlika u veličini amigdale, manji cerebellum, brz rast određenih delova mozga i kod nekih višak cerebrospinalne tečnosti i poremećaj u stratifikaciji neurona korteksa frontalne i temporalne zone.

Rana dijagnostika je izrazito važna jer, što se pre odredi u čemu je problem, pre se može i terapijski delovati na njega. To može pomoći detetu da stekne potrebne socijalne vestine i samostalnost, te smanjiti negativne oblike ponašanja. Uz postavljanje dijagnoze u ranijoj dobi važno je imati razvijen sistem rane intervencije da bi se roditeljima i deci moglo od samog početka pomoći na adekvatan način.

Postoji veliki broj tretmana, od edukativnih kao što su TEACCH program (Treatman and Education of Autistic and communication-handicapped children), bihejvioralne analize, različiti govorno-jezički terapijski postupci, psihoterapija, farmakoterapija i sl.

Ostavite odgovor

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se /  Promeni )

Google photo

Komentarišet koristeći svoj Google nalog. Odjavite se /  Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se /  Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se /  Promeni )

Povezivanje sa %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Blog na WordPress.com.

Gore ↑